Anayasa Mahkemesi (AYM), paylı mülkiyette önalım hakkının kullanılmasına ilişkin düzenlemede yer alan rayiç bedel hükmünü Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. İptal kararı, Resmi Gazete’de yayımlandı. Düzenlemenin iptali dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.

Karara göre, 13 ayrı asliye hukuk mahkemesi ile CHP, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 734. maddesinin 2025 yılında 7571 sayılı kanunla değiştirilen ikinci fıkrasının iptali istemiyle AYM’ye başvurdu.

İtiraz konusu düzenleme, önalım hakkının alıcıya karşı dava açılarak kullanılmasını ve dava konusu payın rayiç bedelinin hakim tarafından gecikmeksizin belirlenmesini öngörüyordu. Buna göre önalım hakkı sahibi, mahkemenin belirlediği bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini, hakim tarafından belirlenen yere verilen kesin süre içinde yatırmakla yükümlüydü.

Başvurularda, önceki düzenlemede önalım hakkının tapuda gösterilen satış bedeli ve tapu masraflarının ödenmesiyle kullanılabildiği, yeni hükümle esas alınan bedelin rayiç değer olarak değiştirilmesinin hukuki belirsizlik yarattığı savunuldu.

AYM, incelemesinde önalım hakkının satıcı, üçüncü kişi alıcı ve önalım hakkı sahibi olmak üzere üç tarafın menfaatini ilgilendirdiğine dikkat çekti. Kararda, payın bedelinin hakim tarafından belirlenecek rayiç değer üzerinden hesaplanmasının, tarafların serbest iradeleriyle kararlaştırdığı satış bedelini devre dışı bıraktığı belirtildi.

Yüksek Mahkeme, satış sözleşmesinde kararlaştırılan bedel yerine mahkemenin belirlediği bedelin ödenmesinin tarafların iradesini ortadan kaldırdığı değerlendirmesinde bulundu.

AYM kararında, düzenlemenin üçüncü kişi alıcının haksız kazanç elde etmesine veya zarara uğramasına yol açabileceği, önalım hakkı sahibini de hukuken belirsiz bir konuma sokabileceği ifade edildi.

Kararda, tarafların menfaatleri arasında adil bir denge kurulmadığı sonucuna varılarak düzenlemenin Anayasa’nın mülkiyet hakkını güvence altına alan 35. maddesine aykırı olduğu belirtildi.

AYM, ilgili hükmün iptaline ve kararın dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetti.