Prof. Dr. Mete Gündoğan, fon piyasasında yaşanan sorunların yalnızca bazı fonların yönetimiyle sınırlı değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek Türkiye’nin finansman sisteminin yeniden ele alınmasını önerdi. Gündoğan, tasarrufların üretime yönlendirilmesi, borca dayalı para sisteminin değiştirilmesi ve altının yeniden ekonomik dolaşıma dahil edilmesi gibi öneriler sundu.

Mirat Haber'de yayımlanan “Fon Krizinden Yeni Bir Finans Sistemine” başlıklı yazısında Prof. Dr. Mete Gündoğan, Türkiye’de yaşanan fon sorunlarını finansman sisteminin bütünü üzerinden değerlendirdi. Gündoğan, fon krizinin yalnızca bazı fonların yanlış yönetilmesi şeklinde görülmemesi gerektiğini, bunun Türkiye’nin finansman sistemini yeniden düşünmesi için bir fırsat oluşturabileceğini ifade etti.

Gündoğan, tasfiye edilen fonlarda para hareketlerinin ayrıntılı biçimde incelenmesi ve fon-şirket-ortak-yönetici ilişkilerinin gerçek faydalanıcılara kadar ortaya çıkarılması gerektiğini savundu.

Yatırımcının yalnızca fonun ne kadar getiri sağladığına bakmaması gerektiğini belirten Gündoğan, fonlarda gerçek likidite, ekonomik fiili dolaşım ve ilişkili taraf yoğunlaşması gibi göstergelerin açık şekilde ortaya konulmasını önerdi. Ayrıca stres altında tasfiye değerinin de dikkate alınması gerektiğini kaydetti.

Yazıda asıl sorunun daha geniş bir çerçevede “borca dayalı para sistemi” olduğunu savunan Gündoğan, mevcut finansal yapının reel ekonomiden uzaklaşabileceğini belirtti.

Gündoğan, tasarrufların finansal varlıkların fiyat artışına dayalı yapılarda değerlendirilmesi yerine yatırım, üretim, istihdam, gelir ve gerçek kâr döngüsüne yönlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Bu kapsamda finansman sisteminin temel amacının üretimi desteklemek olması gerektiğini vurgulayan Gündoğan, “Finansman, üretimin hizmetinde olmalıdır” yaklaşımını öne çıkardı.

Gündoğan'ın önerileri arasında yeni bir “Para Otoritesi” kurulması da yer aldı.

Bu yapının bankaların oluşturduğu kaydi para, kredi parası, kamu tarafından üretilen para, dijital ödeme araçları ve para fonksiyonu gören diğer sistemleri birlikte izlemesini öneren Gündoğan, para üretimi ile mal ve hizmet üretimi arasında işlevsel bir denge kurulması gerektiğini savundu.

Yeni finansal sistem önerisinin bir diğer ayağını ise “Altın Tedavül Sistemi” oluşturdu.

Gündoğan, bunun TL’nin kaldırılması veya klasik altın standardına dönülmesi anlamına gelmediğini belirterek, TL’nin yanında altının da para gibi kullanılabilmesini önerdi. Buna göre vatandaşların hesaplarında TL'nin yanı sıra gram altın bulunabilmesi ve ödemelerde kullanılabilmesi hedefleniyor.

Finansman modelinin de değiştirilmesi gerektiğini savunan Gündoğan, borç ve faiz merkezli yapı yerine sermaye, ortaklık, üretim, kâr-zarar ve paylaşım esaslı bir modelin geliştirilmesini önerdi.

Fonların spekülatif fiyat artışlarının yerine fabrika, teknoloji, enerji, tarım ve ihracat gibi alanların finansmanında kullanılmasını savunan Gündoğan, tasarrufların doğrudan üretime yönlendirilmesi gerektiğini belirtti.